اعتقاد و نظريه‌هاى شيخ علاء الدوله سمنانى به طورى كه از مطالب كتابهاى شيخ علاء الدوله سمنانى مانند مطلع النقط و مجمع اللقط . سر البال فى اطوار سلوك اهل الحال ، سلوة العاشقين ، مشارع ابواب القدس ، العروة لاهل الخلوة به ويژه كتاب حاضر ( چهل مجلس ) مستفاد مىگردد ، شيخ در تصوف معتقد به اعتدال بوده و اجراى احكام دين و انطباق آنها با اصول تصوف را مورد توجه قرار مىداده و در اين راه سخت‌گير بوده است . وى در مخالفت با معتقدان وحدت وجود به ويژه با ابن العربى راه مبالغه پيموده و چنين اعتقادى را راهنمائى به كفر و گمراهى مىشمارد . به همين سبب ميان او و شيخ كمال الدين عبد الرزاق كاشى مكاتباتى به فارسى در همين زمينه مبادله شده ، زيرا شيخ علاء الدوله از اعتقاد كمال الدين عبد الرزاق به اينكه حق ( وجود مطلق ) است اطلاع يافت زبان به تكفير وى گشود ، به همين علت عبد الرزاق در مكتوبى خواست ضمن اثبات عقيدهء خود شيخ علاء الدوله را به سبب تعصب و سخت‌گيرى او ملامت كند و علاء الدوله در جوابى كه به او داد باز در رد سخن كمال الدين عبد الرزاق كاشى اصرار ورزيد و در آن تصريح كرد كه در حواشى خود بر كتاب فتوحات ابن العربى چون بدين تسبيح رسيد كه : « سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها » سخت بر او تاخته و اين سخن را « هذيان » شمرده و به پندار خود او را به توبت و انابت براى نجات از اين ورطهء سهمناك كه حتى دهريون و طبيعيون